سوال : مواد منفجره چه موادی هستند ؟

چه کاربردهای سودمندی برای انسان دارند ؟

کاربردهای نابجای انها چه خسارت های جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت؟

.

آنچه خداوند در طبیعت به ودیعه نهاده است، اگر بصورت صحیح و در جهت درست مورد استفاده قرار گیرد، وسایل رفاه و آسایش بیشتر را تأمین خواهد کرد. اما اگر این امکانات خدادادی در جهت نادرست و نامشروع مورد بهره برداری قرار گیرند، نه تنها وسیله‌ای برای آرامش و آسایش او نخواهد بود، بلکه بلای جان او شده و وسیله‌ای برای تهدید هستی او تبدیل خواهد شد. یکی از این منابع طبیعی سنگ معدن اورانیوم است که اگر بصورت درست مورد استفاده قرار گیرد، بسیار مفید بوده و به تعداد فوق‌العاده‌ای می‌تواند انرژی برق مورد استفاده بشر را تأمین کند، اما متأسفانه استفاده‌های نادرست سبب شده است که این عنصر خدادادی ماده اولیه سلاحهای مرگبار باشد که بمب اتمی یکی از این نمونه‌ها می‌باشد.

مواد منفجره, به زبان ساده, موادی هستند كه در صورت آغاز فرایند انفجار, با سرعت بالایی واكنش میدهند و حجم زیادی گاز تولید میكنند. بطور كلی, تعریف انفجار, یعنی آزاد شدن مقدار زیادی گاز با سرعت و فشار بالا. این آزاد شدن گاز به نوبه خود میتواند باعث پرتاب شدن قطعات و اشیاء اطراف و تبدیل شدن آنها به تركش شود. مواد منفجره انواع زیادی دارند (شیمیایی, اتمی, پلاسما...). مواد منفجره شیمیایی از دو جز اكسید كننده, و سوخت تشكیل شده اند. هر ماده سوختی, در حرارت مناسب و در مجاورت اكسیژن آتش میگیرد و شروع به سوختن میكند. اما به دلیل اینكه در هوا, اكسیژن به صورت خالص وجود ندارد, سوختن این مواد به تدریج صورت میگیرد. در مواد منفجره, در كنار سوخت, ماده اكسید كننده اضافه میشود. ماده اكسید كننده, مثل پرمنگنات پتاسیم, در هنگام واكنش مقدار زیادی اكسیژن آزاد میكند و این اكسیژن با سوخت تركیب شده و باعث واكنش ناگهانی كل سوخت میشود و انفجار به وجود می آید. به یاد داشته باشید كه مواد منفجره برای واكنش نیازی به هوا ندارند و اكسیژن مورد نیاز خود را از درون خود تامین میكنند.
مواد منفجره بنا به نوع استفاده‌ای كه از آنها می‌شود ، می‌توانند سودمند یا مضر واقع شوند ؛ مثلا از TNT می‌توان برای منفجر كردن كوهها جهت ساخت تونل‌ها یا جهت دسترسی به معادن درون كوه‌ها استفاده كرد یا جهت ساخت بمبهای مخرب از آن كمك گرفت . از فرآیند شكافت هسته‌ای كه در بالا توضیح داده شد و گفتیم در آن یك هسته’ رادیواكتیو ناپایدار به دو یا چند هسته’ كوچكتر پایدار به همراه مقدار قابل توجهی انرژی ، تبدیل می‌شود ، می‌توان جهت ساخت بمبهای بسیار مخرب اتمی استفاده كرد یا از انرژی فراوان حاصل از آن در نیروگاههای اتمی و جهت تولید انرژی الكتریسیته استفاده نمود .

دو نوع ماده منفجره شیمیایی وجود دارد : High Explosive یا مواد درجه بالا و Low Explosive یا مواد درجه پائین. مواد درجه بالا در صورت انفجار با سرعت زیادی تبدیل به گاز میشوند و شدت انفجار آنها بسیار زیاد است. اما برعكس, مواد درجه پائین نسبتاً كند واكنش میدهند. مثالهای خوب ماده درجه بالا C-4 و ماده درجه پائین باروت است. مواد منفجره همچنین از نظر میزان حساسیت با یكدیگر تفاوت دارند. بعضی از این مواد بقدری حساسند كه حتی نشستن یك پشه روی آنها باعث انفجارشان میشوند و در عوض بعضی از آنها تا 3000 درجه دما را تحمل میكنند و منفجر نمیشوند. مواد منفجره حساس را با احتیاط زیاد و در مقادیر بسیار كم جابجا میكنند و به همین دلیل از آنها برای درست كردن چاشنی استفاده میكنند. چاشنی (Detonator) وسیله ای است كه به وسیله حرارت, ضربه یا شوكهای الكتریكی منفجر میشود و به نوبه خود باعث انفجار منفجره با حساسیت كمتر میشود.

یك بمب به صورت كلاسیك از اجزای زیر تشكیل میشود : چاشنی, ماده انفجاری ثانویه و پوشش. چاشنی به وسیله مكانیسم دلخواه از قبیل فتیله, تایمر الكتریكی یا ساعتی منفجر میشود و خود باعث انفجار ماده اصلی میشود. اگر ماده منفجره بدون پوشش استفاده شود, شدت انفجار و تخریب آن زیاد نخواهد بود و محوطه كوچكی را تخریب میكند, به همین دلیل بمبها را باید درون پوششهای فلزی مثل لوله های فلزی با قطرهای مختلف قرار داد. ماده منفجره مقدار زیادی گاز آزاد میكند و چون این گاز راه فراری ندارد موجب تكه تكه شدن پوشش فلزی میشود و قطعات تركش با سرعت بالایی به اطراف پرتاب میشوند و آسیب زیادی به اطراف میزنند.

استفاده از انرژی هسته‌ای به مقیاس زیاد بین سالهای 1939 تا 1945 میلادی در ایالات متحده آمریکا انجام شد. این امر زیر فشار جنگ جهانی دوم ، بصورت نتیجه تلاشهای مشترک تعداد زیادی از دانشمندان و مهندسان صورت گرفت. دست اندرکارانی که در ایالات متحده به این کار اشتغال داشتند، آمریکایی ، بریتانیایی و پناهندگان اروپایی کشورهایی بودند که زیر سلطه فاشیسم قرار داشتند. تلاش آنان این بود که قبل از آلمانیها به یک سلاح هسته‌ای دست پیدا کنند ، این سلاح هسته‌ای همان بمب اتمی بود.
+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم مهر 1389ساعت 7:47  توسط امين فتحي  |